Historie van het Arsenaal

Het Arsenaal is een icoon van Delft en een essentieel onderdeel van het stadsgezicht. Het letterlijk schilderachtige en ‘Vermeriaanse’ complex heeft een hoge (cultuur)historische waarde en is niet voor niets uitgeroepen tot Rijksmonument. Door de eeuwen heen kenden de gebouwen talloze bestemmingen, bewoners en bezoekers.

Dat het Arsenaal juist in Delft staat, is geen toeval. In de zestiende eeuw behoort Delft tot een van de grootste en machtigste steden van Holland. De stad bloeit, mede dankzij haar ligging aan belangrijke waterwegen en de opkomst van handel en nijverheid. In 1601 wordt er op de zuidpunt van het schiereiland, in opdracht van de Staten van Holland en West-Friesland, een wapenopslag gebouwd. Dit robuuste gebouw, bedoeld voor de opslag van wapens en munitie, vormt het fundament voor de naam die het hotel vandaag de dag nog altijd draagt: het Arsenaal.

De stadstimmerwerf, een hofje voor alleenstaande vrouwen en een grote brouwerij… Halverwege het vorige millennium gebeurde er al van alles aan de zuidelijke kant van het ‘schiereiland’. Toch wordt er pas écht geschiedenis geschreven in 1601, wanneer op de zuidpunt  in opdracht van de Staten van Holland en West-Friesland een wapenopslag verrijst. Het Arsenaal herbergt vanaf het begin van de 17e eeuw talloze kanonnen, vuurwapens, kogels en ander wapentuig. Delft vervult in die tijd een strategische rol binnen de militaire verdediging van Holland en het Arsenaal is hierin een onmisbare schakel.

We schrijven 1 oktober 1601 als twaalf Delftse kooplieden en ondernemers een schip huren om een handelsexpeditie naar Azië op te zetten. Schipper Adriaen Corneliszoon Haai uit Delfshaven verhuurt zijn schip De Haai voor een enkele reis naar de Oost. Kort daarna, onder druk van de Staten-Generaal, fuseren de verschillende Hollandse en Zeeuwse compagnieën tot de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). De Haai wordt omgedoopt tot Eendracht en de geboorte van Delft als VOC-stad is een feit.

Het Armamentarium in Delft dateert uit 1602 en heeft sindsdien vele functies en namen gehad. Oorspronkelijk werd het complex gebouwd als arsenaal: een opslagplaats voor wapens en oorlogstuig van de stad Delft. Hieraan dankt het gebouw ook zijn bijnaam ‘Tuighuis’, een term die later een heel andere lading zou krijgen.

Nadat het ‘Tuighuis’ in 1948 zijn functie als interneringskamp verliest, legt het Ministerie van Oorlog in het Arsenaal een studieverzameling van militaire voorwerpen aan. Deze groeiende collectie wekt de belangstelling van het Legermuseum, dat in 1959 het beheer van het complex op zich neemt. Al snel ontstaan er ambitieuze plannen: het monumentale gebouw zal worden gerestaureerd en verbouwd, met als doel om alle militaire collecties op deze historische plek samen te brengen. De restauratie en renovatie nemen jaren in beslag. In 1989 wordt de grote droom werkelijkheid en opent het Legermuseum officieel zijn deuren in het Arsenaal in Delft.

Vanwege de rijke geschiedenis van het pand werd het Arsenaal aangewezen als rijksmonument en onderdeel van het beschermde stadsgezicht van Delft. Bij de verbouwing moesten historische elementen, zoals het balkonplafond, de bakstenen muren en de originele ramen en kozijnen, behouden blijven en vormden zij het uitgangspunt voor het ontwerp.De werkzaamheden startten met de aanleg van installaties zoals luchttoevoer- en afvoersystemen, elektriciteit, waterleidingen en verwarming. Daarna volgden de wandafwerking, het leggen van vloeren en het inrichten van het pand. Ondanks uitdagingen zoals langere levertijden werd de verbouwing afgerond en  opende Hotel Arsenaal zijn deuren.